سپيده سعيدي

حجاب دقيقا مسئله اي اجتماعي است نه شخصي و تاثير بد حجابي را مي توان درجامعه ودرخانواده ها ديد.
دکتر فاطمه واعظ جوادي رييس سازمان محيط زيست در دولت نهم مانند همکار سابقش دکتر باقري لنکراني از کار اجرايي فاصله گرفته و در دانشگاه شيراز مشغول تدريس است اگر چه رشته تحصيلي و دکتراي او چندان مرتبط با موضوع حجاب نيست اما با خبر شديم که مشغول کار تحقيقاتي بر روي آسيب شناسي و علل بد حجابي در کشور است . از او خواستيم تا مهمان روزنامه خبر باشد و در مورد نتايج تحقيقاتش با ما صحبت کند .

همانطور که مي دانيد مدتهاست که برخي از مسئولان در صدد هستند تا قانون حجاب و عفاف مصوبه سال 1384 شوراي عالي انقلاب فرهنگي از سوي دولت اجرايي شود .قانوني که 26 دستگاه اجرايي را ملزم به فرهنگ سازي و اجراي اين قانون مي داند. به نظر شما دليل اين تعلل از سوي دستگاه هاي اجرايي چيست ؟
حجاب حق خداوند است بر جامعه اسلامي . بنابراين قابل گذشت و اغماض نيست . ابتدا آيه حجاب را سرلوحه پاسخ خود به عنوان تکليفي ديني و به عبارت ديگر حق الله عنوان مي کنم . "اي پيامبر، به زنان و دختران خود و به تمام زنان اهل ايمان بگو خويشتن را به پوشش جلابيه (مقنعه يا چادر) بپوشانند، تا به پاکي و عفت شناخته شوند، و از تعرض هوس رانان مصون مانده، آزار نبينند. خداوند در حق بندگانش آمرزنده و مهربان است. حق تعالي در آيه شريفه 59 سوره احزاب به يک منظر از حجاب اشاره نموده و دستور به انجام آن فرموده است. آيات شريفه 30 و 31 سوره مبارکه نور به امر مهم ديگري اشاره نموده و رعايت آن را بر مردان و زنان مومن تکليف مي نمايد چرا که خطا و بدنبال آن گناه از اين معبر رخ مي دهد و آن گذرگاه، چيزي نيست جز «نگاه» .يعني در واقع مومنان به عفت هم  سفارش شده اند. بنابراين نمي توان به هيچ دليل حکم خداوند را در جامعه اسلامي رعايت نکرد و از اجراي آن سرباز زد . مقوله حجاب تکليف است و امربه معروف و نهي از منکر را به دنبال دارد که آن هم از تکاليف الهي است .تعلل دستگاه هاي اجرايي را در اين رابطه مي تواند  دليلي بررفتارومطالبه افراد جامعه هم دانست .به نظر من بايد با روش ديگري خواستار اجراي اين قانون شد و من امر به معروف و نهي از منکر و اجراي اين تکليف الهي را چاره ساز مي دانم . نظر من آن است که زنان بيايند و خود اقامه و احياي حجاب را بر عهده بگيرند . حق يک زن مومنه است که جلوي يک خانم بد حجاب را بگيرد و او را امرونهي کند.بياييم به فکر حيا در جامعه اسلامي باشيم .زن ها در اول انقلاب آمدند ودرقمارخانه ها،شراب فروشي ها و ... را خودشان بستند واين خانم هاي متدين ومحجبه هستند که در نهايت مي توانند اين مسئله راحل و فصل کنند بايد بلند شوند وآن رااجرايي کنند .
مسئله حجاب در بسياري از محافل در بين مسئولان مورد ارزيابي قرار گرفته است و بسياري معتقد هستند که اين مسئله مي تواند مسئله اي شخصي باشد که از طريق فرهنگ سازي بايد با آن مواجهه شد . شما حجاب را امري شخصي نمي دانيد؟
حجاب دقيقا مسئله اي اجتماعي است نه شخصي و تاثير بد حجابي را مي توان درجامعه ودرخانواده ها ديد.من اشاره کردم به اين موضوع که مسئله کاملا اجتماعي است و نتيجه رفتارهاي ما در اجتماع است. نمي توان تاثير بد حجابي را جامعه انکار کرد . متاسفانه شرايط ازدواج در جامعه ما براي بسياري از جوانان فراهم نيست و با ترويج بد حجابي نتايج جبران ناپذيري براي جامعه به وجود خواهد آمد
و شما معتقديد که الزام اجتماعي به رعايت آن از وظايف دولت است؟
وقتي دراين رابطه قانون داريم يقينا دولت بايد در صدد اجرايي کردن آن برآيد . مثلا درفصل هجدهم قانون مجازات اسلامي ماده 638 آمده است .هرکس علناً در انظار واماکن عمومي و معابر تظاهر به عمل حرامي نمايد علاوه بر کيفر عمل به حبس از ده روز تا دوماه يا تا74ضربه شلاق محکوم ميشود  و در صورتي که مرتکب عملي شود که نفس آن عمل داراي کيفر نيست  ولي عفت عمومي را جريحه دار نمايد فقط به حبس از ده روز تا دو ماه يا تا 74ضربه شلاق محکوم خواهد شد.درتبصره اين قانون تاکيد شده بر اين موضوع که دولت بدان بي توجه است اينکه زناني که بدون حجاب شرعي در معابروانظارعمومي ظاهرشوند به حبس از ده روز تا دو ماه ويا از پنجاه هزار تا پانصد هزارريال جزاي نقدي محکوم خواهند شد .حجاب وعفاف نه تنها درمصوبه شوراي عالي انقلاب فرهنگي مد نظر قرار گرفته بلکه اين مسئله را مي توان درقانون مجازات اسلامي هم رد يابي کرد .
به هر حال هم اکنون شاهد هستيم که بعد از گذشت 30 سال از انقلاب اسلامي  در کشورمان  همچنان اين مسئله حل نشده است  مبحثي که به زعم بسياري ناشي از عدم فرهنگ سازي مناسب در سالهاي پس از انقلاب است .
حجاب از دير باز در ايران مرسوم بوده است . من در مورد فرهنگ سازي آن اعتقاد به فعاليت و کار در آموزش و پرورش دارم  و معتقد هستم از کودکي بايد برنحوه پوشش دختران کار کنيم .هم اکنون در بسياري از مهد کودک ها متاسفانه مشاهده مي شود که براي کودکان هر برنامه اي را در نظر مي گيرند به جز آموزش قرآن و دين .  از طرفي ديگر خوب است اشاره اي هم به کار صداو سيما داشته باشم که به نظر من به هيچ عنوان مورد رضايت قشر متدين جامعه نيست . در فيلم ها و سريالهاي تلويزيوني شايد حجاب ظاهري توسط بازيگران رعايت شود ،اما متاسفانه درگفتگوها و نگاه هاي بين بازيگران مرد و زن ،گاه شاهد رفتارهايي هستيم که در شان رسانه جمهوري اسلامي نيست .
صداوسيماي ما ظاهرا در تلاش است تا با ادامه اين روند مردم را از تماشاي سريالهاي ماهواره بازدارد .حتما مي دانيد که مسئولان رسانه ملي برخي از اين شبکه ها ازجمله فارسي يک را رقيب رسانه ملي دانسته اند .
اين تفکر اساسا اشتباه است مطمئن باشيد  افرادي که به تماشاي  شبکه هاي ماهواره اي  مي نشينند اصلا توجهي به رسانه ملي ندارند . رسانه ملي مورد توجه افرادي است که به هيچ عنوان نمي خواهند شاهد برنامه هاي ماهواره باشند و يا اصلا ماهواره ندارند . گاهي در تلويزيون خودمان هم ناهنجاري رفتاري زيادي مي بينيم  در اصل شايد بتوان اين گونه عنوان کرد که عفت باطني و دروني  در سريالهاي خودمان هم ديده نمي شود.
در گذشته يعني زمان قبل از انقلاب در حالي که نه اينترنتي وجود داشت و نه ماهواره همچنان شاهد برنامه ها و فيلم ها و کتابهايي بوديم که مي توانست به نوعي در ترويج بي حجابي موثر باشد . اين در حالي بود که اگر خانواده اي مذهبي بود و مادري از حجاب کامل استفاده مي کرد و بدان اعتقاد داشت دختران نيز مانند مادرانشان بودند . اما اين روزها شاهديم بين پوشش مادران و دختران تناقض فاحشي وجود دارد . تا جايي که حضور آنها در کنار هم با پوشش نا همگون تا حد زيادي جلب توجه مي شود .نظر شما در اين رابطه چيست و نقش خانواده را پررنگ تر مي دانيد يا رسانه را ؟‌
من به طور کلي خانواده ها را مقصر مي دانم ومعتقدم ريشه اين بحران را بايد در خانواده ها جستجوکرد .اين روزها شاهديم که در ميان خانواده ها عشق از ميان رفته و مادران امروزي را نمي توان با مادران گذشته مقايسه کرد .مادران در گذشته اصول زندگي را با عشق به فرزندان خود القاء مي کردند . براي همين دختران هم به راحتي وبا رغبت مسائل را مي پذيرفتند .
پس به نظر شما حلقه مفقوده در خانواده ها قابل جستجوست ؟
بله و من اين کار را کرده ام ودر پي تحقيقات خود و مصاحبه هايي که با دختران بد حجاب انجام داده ام . تنها عامل بد حجابي آنها را خانواده و در درجه اول رفتار مادربا دختران را مي دانم . اينترنت و ماهواره آمد اما متاسفانه خانواده ها در اين خصوص از خود ضعف نشان دادند . حتما مي دانيد که دختران بين سن 7 تا 10شخصيتشان کاملا شکل مي گيرد . بي دليل نيست که اسلام 9 سالگي را براي دختران سن تکليف کرده است موضوعي که کمتر بدان توجه مي شود .