علت گرايش نوجوانان و جوانان به جراحي هاي زيبايي

هر روز دختران جواني را در ميان همسالان، همکلاسي ها، همکاران و ... خود مي بينم که چون اندازه دهان، بيني شان و... با فلان هنرپيشه و ملکه زيبايي سال (که هر ساله در کشورهاي اروپايي و آمريکايي انتخاب مي شود)، مطابقت ندارد خود را زشت مي پندارد. مردهايي پيدا مي شوند که خيال مي کنند گوشهايشان بيش از اندازه بزرگ يا بيني شان بيش از حد بلند است. همان طور که ملاحظه مي کنيد اين «توهم زشتي» بسيار شايع شده است.  پژوهش هاي متعدد در اين زمينه و يا حتي مشاهدات طبيعي ما در ميان دوستان و اقوام و اطرافيان نشان مي دهد که بخش بزرگي از جمعيت ما به دليلي، از شکل ظاهري خود ناراضي هستند و لذا ميل به جراحي هاي زيبايي افزايش چشم گيري يافته است.

در اين زمينه دکتر ماکسول مالتز متخصص جراحي زيبايي عنوان مي کند: «اشخاصي که به جراح پلاستيک رجوع مي کنند، به چيزي بيشتر از جراحي نياز دارند و بعضي اصولا به جراحي احتياج ندارند. اگر بايد اين اشخاص را به عنوان بيمار معالجه مي کردم، صرفاً ناراحتي شان را در بيني و گوش و دهان و... خلاصه نمي ديدم. لذا خود را نيازمند ابزار ديگري ميديدم. لذا بايد راهي براي غلبه بر عيوب روحي آنها پيدا کرد، بايد جراحت هاي احساسي شان را برداشت و بايد به آن ها نشان داد که چگونه طرح تلقي و افکارشان را همراه با قيافه ظاهر تغيير دهند.»

اين کاملا طبيعي است که براي رسيدن به زندگي رضايت بخش همه ما محتاج يک تصوير ذهني واقع بينانه و شايسته هستيم و بايد بتوانيم با آن زندگي کنيم. بايد از خودمان و ظاهرمان راضي باشيم تا اعتماد و حرمت نفس خود را حفظ کنيم يعني بايد خويشي داشته باشيم که اسباب خجالت نباشد و از طرف ديگر با واقعيت مطابقت داشته باشد تا بتوانيم به طور موثر در دنياي حقيقي زندگي کنيم و خود را بشناسيم. از نقاط قوت و ضعف خود آگاه باشيم و با خودمان صادقانه برخورد کنيم  به همين دليل تصوير ذهني ما بايد حدود منطقي "ما" باشد نه بيش از آنچه هستيم و نه کمتر از آن. وقتي اين تصوير ذهني بي عيب و نقص باشد، احساس خوشي مي کنيم و وقتي با اين تصوير مشکل داشته باشيم احساس دلواپسي و ناامني به ما دست داده و براي رفع آن سعي داريم اين تصوير ذهني را اصلاح کنيم تا بتوانيم احساس اعتماد به نفس کنيم.

اما در دسته اي از افراد، توجه به ظاهر بيش از حد شدت يافته و يا اينکه افراد تصوير نادرست و تحريف شده اي از خود را در ذهن دارند. لذا با مطالعه در کتاب هاي تصوير ذهني و همچنين درک صحبت هاي جراحان زيبايي، دريافت خواهيم کرد که خيل عظيمي از افرادي که رو به جراحي هاي زيبايي مي آورند، از تصوير ذهني خود ناراضي بوده و با آن مشکل دارند بنابراين ابتدا بايد مسايل احساسي و روحي و يا خودپنداره اي که آنها از بدنشان دارند، مورد بررسي قرار گيرد. بر اساس پژوهشهاي صورت گرفته در اين زمينه به نظر مي رسد دسته اي از متقاضيان اين نوع جراحي ها از «بدشکلي هراسي» رنج مي برند. البته هر چند که تمايل به جراحي هاي زيبايي مي توانند ناشي از علل مختلفي باشد اما در اين مقاله سعي داريم در مورد يکي از علل اين جراحي ها که همان اختلال بدشکلي هراسي است، صحبت کنيم. اختلال بدشکلي هراسي، اختلالي است که با اشتغال و توجه بيش از حد به يکي از اندام هاي بدن همراه است.

 

علت اين اختلال چيست؟

علت اصلي بدشکلي هراسي هنوز به طور کامل روشن نيست. اما ممکن است عوامل ژنتيکي، عدم تعادل انتقال دهنده هاي عصبي مغز، عوامل فرهنگي مانند تبليغات مجلات، سايتها، سريال ها و فيلم هاي سينمايي بر مقوله زيبايي، کمبود اعتماد به نفس و  ... از مهم ترين علل اين اختلال به شمار مي رود.

علايم اين اختلال چيست؟

افرادي با اختلال بدشکلي هراسي، به طور افراطي نگران بخشي از بدن خود هستند آن ها همواره تصور مي کنند که بخشي از بدنشان دچار اختلال و نقص است. به همين دليل دائماً درصدد دريافت خدمات زيبايي هستند و جالب تر از همه اين که باز هم رضايت لازم را از ظاهر خود ندارند. در ضمن توجه داشته باشيد که هر بخشي از بدن در اين اختلال مي تواند درگير باشد اما بنظر مي رسد که افراد بيشتر بر بخش هايي از چهره خود حساس شده و واکنش نشان مي دهند.

افراد مبتلا به بدشکلي هراسي:

- عموماً از آرايش هاي بسيار غليظ استفاده مي کنند تا نقص صورتشان (البته نقص ذهني) پنهان شود.

- بطور مکرر به ارزيابي و بررسي اندام مورد نظر مي پردازند.

- دائماً از پوستشان ايراد مي گيرند و به همين دليل درصدد کشيدن پوست، تزريق هاي زير پوستي، کاشتن مو و ابرو و... هستند.

- هميشه نگران قضاوت افراد در مورد ظاهرشان هستند.

- از ورزشها و رژيم هاي غذايي سرسختانه پيروي مي کنند.

- اين دسته از افراد (حداقل تا پيش از جراحي هاي زيبايي)  نمي توانند در موقعيتهاي شغلي و اجتماعي موفقيتي کسب کرده و... طور کلي داراي مشکلات ارتباطي هستند.

اين اختلال عمدتاً با آغاز بلوغ و نوجواني آغاز مي گردد زيرا در اين دوره نوجوانان در مورد شکل ظاهري خود بسيار حساس تر شده و به چهره و برازندگي خود بسيار اهميت مي دهند. جهش رشدي نوجوانان يکي از شديدترين و سريع ترين تغييراتي است که در جسم آنها رخ مي دهد. در ذهن خود تجسم کنيد که در طي يک دوره ي دو تا سه ساله، بچه اي که احتمالاً در حدود صد و بيست تا صد و سي سانتي متر قد و در حدود سي و پنج کيلوگرم وزن دارد، به يک مرد بلند، قد، قوي و عضلاني يا يک زن تبديل مي شود. مسلماً اين تغييرات شامل چهره نوجوان نيز مي شود و همين تغييرات سريع است که برخي از نوجوانان را به سمت برخي از مشکلات مانند بي اشتهايي رواني، پر خوري عصبي، رژيم هاي سر سخت براي زيبايي، بدشکلي هراسي و... سوق داده مي شوند. بدشکلي هراسي که وابستگي تنگاتنگي با دگرگوني هاي دوره بلوغ دارد در حدود دوازده سالگي آغاز و در هجده – بيست سالگي از بين مي رود. اما براي برخي از نوجوانان اين مشکل حل و فصل نشده و تا دوران جواني و پس از آن ادامه يافته و لذا تبديل به اختلال مي گردد.

براي درمان اين مشکل چه بايد کرد؟

آنچه که مسلم است هر فردي که متقاضي دريافت خدمات زيبايي و جراحي است  نبايد در معرض اين جراحي ها قرار بگيرد چرا که پيش از آن بايد سلامت روان افراد در اين زمينه  مورد ارزيابي و بررسي قرار گيرد و به همين دليل است که اگر فردي براي جراحي هاي زيبايي نزد متخصصان مراجعه داشته باشند ، حتما از لحاظ سلامت روان مورد ارزيابي و بررسي قرار گرفته و اگر تشخيص بدشکلي هراسي و يا موارد  مشابه در اين دسته از  افراد داده شود، از اعمال جراحي خودداري شده و ابتدا براي دريافت کمکهاي روان شناسي اقدام مي گردد. اما متاسفانه گرايش بسيار بالاي جوانان ما به اين نوع جراحي ها و همچنين سواستفاده برخي از افراد سودجو مانع از پشت سرگذاردن اين مراحل شده و لذا مشاهده مي کنيم که هر کس با هر شرايط ظاهري و با هر نوع مشکلي در معرض اين نوع جراحي ها قرار مي گيرد.

اما در هر حال براي درمان بدشکلي هراسي پاره اي از متخصصان از روش هايي مانند مواجهه يا پيشگيري از پاسخ که در مورد هراسها و انواع وسواس ها به کار بسته مي شود، به کار مي برند. البته برخي ديگر از متخصصان اين بيماران را دچار مشکلات روان شناختي کم و بيش با اهميتي در سطح شخصيت دانسته و لذا روش درمان گري مبتني بر روان تحليل گري را به عنوان روش اصلي درمان محسوب مي کنند اما آنچه که مسلم است عمده جواناني که در حال حاضر دچار اين مشکل بوده و لذا به جراحي هاي زيبايي روي مي آورند، دچار مشکلات ارتباطي بوده و بنابراين استفاده از راهبردهايي مانند رفتار درماني شناختي، به طور عمده توصيه مي شود.