هر کس در دنيا برادر يا برادرانى دارد، و اگر احيانا برادرى نداشته باشد براى خود بر مى گزيند تا تنها نباشد. کسانى را که انتخاب مى نمايد بايد با او هم فکر و هم عقيده باشند.
شيطان هم براى خود برادرانى برگزيده است . آنها کسانى هستند که حق خويشان و هموطنان و بيچارگان و درماندگان را پايمال مى کنند و به آنها نمى پردازند. اسراف و تبذير مى کنند مال خود را در راه غير صحيح و فساد مصرف مى نمايند، يا بدون انگيزه دارايى خود را ريخت و پاش مى نمايند و به مصرف صحيح و عقلانى نمى رسانند. چنين افرادى برادران شيطان اند. قرآن درباره آنها چنين مى فرمايد:
«إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ کانُواْ إِخْوَانَ الشَّيَاطِينِ وَکانَ الشَّيْطَانُ لِرَبِّهِ کفُورًا » ؛ به درستى که تبذير کنندگان برادران شيطان اند و شيطان هم نعمت هاى پروردگارش را ناسپاس کرد.1
اين که شيطان نعمت هاى پروردگارش را ناسپاس کرد روشن است ؛ زيرا خداوند نيرو و توان ، هوش و استعداد فوق العاده اى به او عنايت کرده ، ولى او همه نيروها را در راه نادرست ؛ يعنى در راه اغوا و گمراهى مردم مصرف کرد.
تعبير به "اخوان" (برادران ) يا به خاطر اين است كه اعمالشان همرديف و هماهنگ اعمال شياطين است ، همچون برادرانى كه يكسان عمل مى كنند، و يا به خاطر آنست كه قرين و همنشين شيطان در دوزخند، همانگونه كه در آيه 39 از سوره زخرف بعد از آنكه قرين بودن شيطان را با انسانهاى آلوده بطور كلى بيان مى كند مى فرمايد :امروز اظهار برائت و تقاضاى جدائى از شيطان سودمند به حال شما نيست چرا كه همگى در عذاب مشتركيد.
اسراف و تبذير بدترين اعمال مى باشد، و شيطان از مسرفان زيان کار خوشحال است تا آن جا که مى فرمايد: "آنان برادران شيطان اند" . مواظب باشيد شيطان به برادري انتخابتان نکند
و اما اينكه "شياطين" در اينجا به صورت جمع ذكر شده ممكن است اشاره به اين باشد كه هر انسانى روى از ياد خدا برتابد، شيطانى برانگيخته مى شود كه قرين و همنشين او خواهد بود، نه تنها در اين جهان كه در آن جهان نيز همراه او است.
به اين خاطر تبذير کنندگان برادران شيطان اند که از نعمت هاى خدا، ناسپاسى کرده و در راه ناصواب صرف مى نمايند. بى شک اسراف يکى از ناپسندترين اعمال از ديدگاه قرآن و اسلام است . نعمت ها و مواهب کره زمين ، براى ساکنانش کافى است ؛ در صورتى که بيهوده به هدر داده نشوند، بلکه به صورت صحيح و معقول ، دور از هر گونه افراط و تفريط مورد بهره بردارى قرار گيرند؛ و گرنه اين نعمت ها آن قدر زياد نيست که اگر در راه نادرست استفاده شود، هم چنان باقى بمانند و کم نشوند. چه بسا اسراف و تبذير در منطقه اى ، باعث محروميت منطقه ديگرى شود، يا اسراف و تبذير انسان هاى امروز، باعث محروميت نسل هاى آينده گردد.
قرآن در آيات فراوانى شديدا اسراف گران را به شدت محکوم کرده است . به چند نمونه از آنها اشاره مى شود تا هشدارى براى مسرفين باشد:
1. در جايى مى گويد: (اسراف نکنيد که خدا مسرفان را دوست نمى دارد).2
2. مى فرمايد: (مسرفان از اصحاب دوزخ و جهنم اند).3
3. مى گويد: (از مسرفان اطاعت نکنيد و فرمان نبريد).4
4. آيه ديگرى مى فرمايد: (مجازات و عذاب الهى در انتظار مسرفان است).5
5. مى فرمايد: (اسراف يک روش فرعونى و طاغوتى است ).6
6. و نيز چنين گفته : (خداوند مسرفان دروغ گو را هدايت نمى کند).7
7. باز مى فرمايد: (ما افراد اسراف کننده را هلاک مى کنيم).8
از اين آيات به دست مى آيد که اسراف و تبذير بدترين اعمال مى باشد، و شيطان از مسرفان زيان کار خوشحال است تا آن جا که مى فرمايد: "آنان برادران شيطان اند" . مواظب باشيد شيطان به برادري انتخابتان نکند.
تنظيم : گروه دين و انديشه تبيان
پي نوشت ها :
1- اسراء (17) آيه 27.
2- انعام (6) آيه 141؛ اعراف (7) آيه 31.
3- مؤمن (40) آيه 43.
4- شعراء (26) آيه 151.
5- ذرايات (51) آيه 34.
6- يونس (10) آيه 83.
7- مؤمن (40) آيه 38.
8- انبياء (21) آيه 9.
